Trong tiến trình đô thị hóa hiện đại, không gian ven sông đang được nhiều thành phố lớn trên thế giới tái định vị từ “vùng rìa” thành “lõi phát triển”. Từ đó, mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” ra đời, tích hợp đồng bộ các chức năng sinh hoạt, văn hóa, du lịch và kinh tế dịch vụ. Tại Đà Nẵng, Da Nang Downtown là một trong những dự án tiếp cận theo xu hướng này, với kỳ vọng tạo nên một trung tâm sinh hoạt mới bên sông Hàn.

Khi dòng sông trở thành trung tâm của đời sống đô thị

Thực tiễn phát triển đô thị cho thấy, những dự án ven sông thành công thường không chỉ khai thác yếu tố cảnh quan, mà còn đặt dòng sông vào vị trí trung tâm của cấu trúc không gian. Trong các “thành phố thu nhỏ bên sông”, mặt nước đóng vai trò kết nối các hoạt động cộng đồng, thương mại, văn hóa và giải trí, đồng thời định hình nhịp sống đô thị đặc trưng.

Elizabeth Quay tại Perth (Australia) là một minh chứng. Được đưa vào vận hành từ năm 2016, dự án đã chuyển đổi một đoạn bờ sông Swan từng kém sôi động thành không gian công cộng đa chức năng với quảng trường, công viên, bến du thuyền, lối đi bộ và các khu dịch vụ ven sông. Không gian này nhanh chóng trở thành điểm đến thường xuyên của người dân địa phương và du khách, đồng thời tạo sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa trung tâm thành phố và dòng sông lịch sử.

Điểm đáng chú ý của Elizabeth Quay là cách tiếp cận phát triển thận trọng: hạn chế mật độ xây dựng, ưu tiên không gian mở và tôn vinh bản sắc địa phương. Các yếu tố di sản thổ dân, nghệ thuật công cộng và hệ sinh thái bản địa được lồng ghép xuyên suốt, giúp khu vực ven sông trở thành một phần đời sống thường nhật của cộng đồng, thay vì chỉ mang tính tham quan.

Tái sinh không gian ven nước từ nền tảng di sản

Tại châu Á, Panlong Tiandi (Bàn Long Thiên Địa) ở Thượng Hải (Trung Quốc) cho thấy một hướng phát triển khác của mô hình đô thị ven sông: tái sinh không gian dựa trên di sản. Từ một thủy trấn cổ có lịch sử gần 1.400 năm, Panlong Tiandi được tái cấu trúc thành tổ hợp đô thị quy mô lớn, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và các hoạt động đương đại.

Trên diện tích hơn 50 ha, dự án vừa bảo tồn hệ thống kênh rạch nguyên bản, vừa phát triển không gian xanh công cộng, khu dân cư và các khu chức năng thương mại – văn hóa. Lượng khách lớn ngay trong giai đoạn đầu vận hành cho thấy sức hút của mô hình đô thị ven nước khi được phát triển dựa trên nền tảng bản sắc và trải nghiệm con người.

Từ các trường hợp thành công này, có thể nhận diện những đặc điểm chung của “thành phố thu nhỏ bên sông”: kiểm soát mật độ xây dựng, ưu tiên không gian công cộng và mặt nước, đồng thời biến dòng sông thành “trục sinh hoạt” của đô thị, nơi diễn ra các hoạt động lễ hội, văn hóa và kinh tế dịch vụ.

Da Nang Downtown và chiến lược tiếp cận không gian sông Hàn

Trong bối cảnh đó, Da Nang Downtown phản ánh cách Đà Nẵng tiếp cận xu hướng phát triển đô thị ven sông theo hướng tích hợp. Dự án được quy hoạch như một tổ hợp đa chức năng, bao gồm công viên văn hóa – vui chơi giải trí, phố thương mại ven sông, nhà hát quy mô lớn, các không gian lễ hội nghệ thuật, cùng hệ thống căn hộ, khách sạn và văn phòng.

Thiết kế cảnh quan của dự án do EDSA (Mỹ) thực hiện, lấy cảm hứng từ các yếu tố văn hóa truyền thống Việt Nam. Ý tưởng này được triển khai thành trục tổ chức không gian chủ đạo, với cấu trúc phân tầng từ lõi trung tâm ra các khu chức năng xung quanh, tạo nên bố cục mạch lạc và dễ nhận diện.

Tổ chức không gian: từ lõi lễ hội đến vành đai xanh

Trung tâm của Da Nang Downtown là khu lễ hội, được định vị như điểm nhấn sinh hoạt văn hóa và giải trí của toàn tổ hợp. Bao quanh khu lõi là các dãy nhà thương mại thấp tầng, kết nối trực tiếp với không gian công cộng, hình thành các tuyến phố sôi động cả ngày lẫn đêm.

Hệ thống kênh nước uốn quanh dự án vừa đóng vai trò điều hòa vi khí hậu, vừa mở rộng trải nghiệm tương tác với mặt nước cho cư dân và du khách. Các khối nhà cao tầng được bố trí theo hướng bao bọc lõi trung tâm, góp phần định hình đường chân trời đô thị và mở ra các tầm nhìn hướng về sông Hàn và không gian lễ hội. Bao quanh toàn bộ dự án là công viên ven sông, đóng vai trò như vùng đệm xanh, gia tăng diện tích không gian công cộng cho thành phố.

Từ dự án đơn lẻ đến thử nghiệm đô thị ven sông

Đánh giá về tiềm năng của tổ hợp này, ông Cao Trí Dũng – Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng – cho rằng Da Nang Downtown có thể trở thành một trong những sản phẩm du lịch chủ lực trong giai đoạn phát triển mới, đồng thời góp phần bổ sung hạ tầng và động lực tăng trưởng cho ngành du lịch địa phương.

Ở góc độ dài hạn, Da Nang Downtown không chỉ được nhìn nhận như một dự án bất động sản hay du lịch, mà là một thử nghiệm quan trọng trong việc áp dụng mô hình đô thị ven sông hiện đại tại Việt Nam. Cách thức dự án tích hợp không gian công cộng, văn hóa, dịch vụ và cảnh quan cho thấy một hướng tiếp cận mới, trong đó dòng sông giữ vai trò trung tâm của đời sống đô thị, thay vì chỉ là yếu tố cảnh quan phụ trợ.

Trang thông tin chính thức Da Nang Downtown tại: https://danangdowntown.org/